Hoe gaan GPA- en SPA-bedrijven straks aangifte doen?

Ondernemers die nu een GPA of SPA indienen moeten vanaf 1 januari 2023 anders aangifte gaan doen. Dat kan op drie manieren. De Douane helpt hen bij het maken van een keuze.

Vanaf 1 januari 2023 kunnen ondernemers geen Geautomatiseerde Periodieke Aangifte (GPA) of Schriftelijke Periodieke Aangifte (SPA) meer indienen bij de Douane. De GPA en SPA stoppen dan, omdat ze niet voldoen aan de huidige Europese douanewetgeving. Ondernemers met een GPA- of SPA-vergunning kunnen dan op drie manieren aangifte doen in het Douaneaangiften Management Systeem (DMS). Dit is het systeem dat AGS vervangt. We vertellen ondernemers er de komende maanden alles over, zodat ze een goede keuze voor hun bedrijf kunnen maken.

“Bijna al onze klanten dienen hun douaneaangifte vooraf in via AGS. Maar een vrij kleine groep AEO-gecertificeerde bedrijven doet dit elke maand achteraf. Dat gebeurt nog vrij ‘old school’: op papier of op een cd-rom”, vertelt douanemedewerker Harry Wonderman. “Alleen: het Douanewetboek van de Unie, het DWU, schrijft voor dat het aangiften- en berichtenverkeer tussen bedrijfsleven en douanediensten volledig elektronisch moet worden. Daarom stoppen we in fases met GPA en SPA. De deadline die Brussel daarvoor heeft gesteld is 1 januari 2023. Dan moeten dus al onze GPA- en SPA-klanten zijn overgestapt op een elektronische manier van aangeven.”

Drie scenario’s
Een GPA- of SPA-vergunninghouder kan kiezen uit drie scenario’s. Het bedrijf kan overgaan op de bestaande ‘normale’ procedure om aangiftes te doen: in DMS 4.0. Dit is scenario A. Een bedrijf kan  ook kiezen voor aangiftes indienen in DMS 4.1, een onderdeel van DMS dat op dit moment door de Douane wordt ontwikkeld. Hierbij zijn er twee opties, waarvoor het bedrijf een vergunning Entry In the Records* (EIR) moet hebben. Een bedrijf moet dan achteraf een periodieke aanvullende aangifte doen**. Het bedrijf kan hierbij kiezen om zogenoemde aanbrengberichten in te dienen bij de Douane. Hierin laat het bedrijf weten dat het van plan is de goederen te gaan aangeven, zoals de Europese wet voorschrijft. Dit is scenario B. Maar het kan ook gaan voor een zo ruim mogelijke ontheffing van die verplichting tot aanbrengen. Daarvoor moet het bedrijf wel voldoen aan bepaalde voorwaarden*** (scenario C).

Welke van de drie scenario’s het beste past bij een onderneming hangt af van diverse zaken. Denk daarbij onder meer aan de hoeveelheid aangifteregels die een bedrijf normaal gesproken indient. En of het mogelijk is om dit aantal ‘in te dikken’, bijvoorbeeld door interne logistieke procedures te veranderen.

Investering rendabel?
“Voor de aangifte in DMS 4.1 met scenario B of C moet een marktpartij dus een EIR-vergunning hebben”, stelt Wonderman. “Verder zijn er aanpassingen in de technische voorzieningen, de administratie en misschien ook de logistieke processen nodig. Een bedrijf moet straks namelijk aangiften en mogelijk ook aanbrengberichten indienen die voldoen aan de eisen die de Douane stelt. Dat vraagt natuurlijk om een investering. Elke ondernemer moet erover nadenken of die investering de moeite waard is. Het is dan ook niet raar dat softwareleveranciers en IT-afdelingen van bedrijven benieuwd zijn naar de ‘message implementation guide’, dus de MIG, voor DMS 4.1. Wij verwachten dat die lijst met technische specificaties waaraan je moet voldoen in april dit jaar klaar is en gedeeld kan worden.”

Keuzes in kaart brengen
In dezelfde maand organiseert de Douane een webinar. Dit om GPA- en SPA-houders te informeren over de mogelijkheden, zodat ze een goede keuze kunnen maken. Wonderman: “Zonder twijfel zijn er ondernemers die daarover met ons in gesprek willen, en dat kan.” Daarna willen we binnen drie maanden in kaart brengen voor welk scenario elk bedrijf kiest.

Het uitfaseren van GPA en SPA en de switch naar andere manieren van aangeven vraagt niet alleen het een en ander van het bedrijfsleven. “Ook de Douane moet zich hier goed op voorbereiden”, zegt Wonderman. “Bijvoorbeeld omdat wij straks moeten controleren of bedrijven die in DMS 4.1 aangifte willen gaan doen de juiste aanpassingen hebben doorgevoerd en nog steeds voldoen aan de voorwaarden van hun AEO-vergunning. En moeten checken of zij voldoen aan de formaliteiten die horen bij hun EIR-vergunning. We willen op tijd kunnen inschatten hoeveel mankracht dit zogenoemde herzieningsonderzoek ons gaat kosten. Ook krijgen we graag scherp hoeveel GPA- en SPA-bedrijven kiezen voor de normale aangifteprocedure in DMS. Want er kunnen enorm veel aangifteregels uit GPA en SPA bijkomen in de reguliere aangiftestroom (zie kader, red.). Zoveel dat de prestaties van onze geautomatiseerde systemen onder druk kunnen komen te staan. Daarbij speelt er nog iets: bij de normale procedure wordt niet achteraf maar ‘in real time’ aangifte gedaan. De goederen kunnen  helemaal of voor een deel worden gecontroleerd na invoer. Dit heeft invloed op de handhavingscapaciteit van de Douane en de inzet daarvan. Daarom helpt het ons als we rond 1 juli inzicht hebben in hoe bedrijven vanaf 1 januari 2023 aangifte willen gaan doen.”

* Met een EIR-vergunning kunnen bedrijven goederen van buiten de EU in 1 keer elektronisch aangeven door opname in hun administratie. EIR wordt in het Nederlands ook wel Inschrijving In de Administratie van de Aangever (IIAA) genoemd.

** De aanvullende aangifte moet worden ingediend binnen 10 dagen na het verstrijken  van het tijdvak (één kalenderdag) waarbinnen de goederen zijn ingeschreven in de administratie.  Bedrijven kunnen dus geen maandaangifte meer doen.

*** De ontheffing van aanbrengen is gekoppeld aan de zogenoemde ‘ketenregeling’. Dit houdt in dat bedrijven meerdere EIR-vergunningen moeten hebben, namelijk  voor elkaar opvolgende (bijzondere) douaneprocedures. Een 2e criterium  is dat de goederen onder de elkaar opvolgende vergunningen worden geboekt in dezelfde bedrijfsadministratie.

Enorme volumes
In de normale aangiftestroom in DMS komen elk jaar zo’n 6 miljoen aangifteregels binnen bij de Douane. Bij GPA en SPA is dit 30 keer zoveel: 180 miljoen aangifteregels per jaar. Er zijn GPA-/ SPA-houders die in hun eentje meer aangifteregels indienen dan de totale reguliere stroom. Het zijn cijfers waar geen andere EU-lidstaat bij in de buurt komt. Wat natuurlijk alles te maken heeft met de rol van Nederland als poort tot Europa. De helft van alle douaneaangiften die binnenkomen in de Unie, loopt via ons land. En 95% daarvan zit weer in GPA en SPA.

Deel dit bericht