London calling

In de aanloop naar Brexit vervulde Rick Ligthart de rol van tijdelijke douane-liaison in Londen. Vanaf begin 2021 heeft de Douane een permanente vertegenwoordiging in het VK.

Verspreid over de wereld zijn op diverse Nederlandse ambassades douane-attachés gestationeerd*. Sinds oktober 2019 werkt in Londen ook een tijdelijke douaneliaison, die onder meer de taak heeft het ambassadepersoneel te ondersteunen bij douane-aangelegenheden in de aanloop naar Brexit. Vanwege de positieve ervaringen is besloten tot de aanstelling van een permanente douanevertegenwoordiging in de Engelse hoofdstad. Die attaché zal zich vanaf 2021 vooral inzetten voor een soepel verloop van het handelsverkeer met het Verenigd Koninkrijk.**

De plaatsing van een liaison aan de overkant van het Kanaal was een proef om te bezien of een meer structurele douanevertegenwoordiging daar wenselijk is. “Zowel Douane Nederland als de Nederlandse ambassade heeft hierop positief geadviseerd”, zegt douanier Rick Ligthart, die de tijdelijke functie van liaison in Londen uitoefent. “Volgens de ambassadeur en zijn staf voorziet de liaison in specifieke douanekennis die binnen de afdelingen van de ambassade niet voorhanden is. Hij kan als eerste aanspreekpunt snel adviezen en antwoorden geven op vragen die door ambassademedewerkers en vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven worden gesteld – bijvoorbeeld over Brexit. Daarbij heeft hij uiteraard de mogelijkheid om ruggenspraak te plegen met de douanecollega’s in Nederland.”

Daarnaast heeft de douaneliaison tot taak om de meest actuele informatie boven tafel te krijgen over de mogelijke gevolgen en knelpunten van Brexit op douanegebied – vooral ten behoeve van ondernemend Nederland. Die informatie wordt onder meer verkregen via het uitgebreide collegiale netwerk van buitenlandse douaneliaisons en -attachés in Londen, die het VK als werkterrein hebben. Ook helpt een douane-attaché ter plekke bij het verkrijgen van relevante informatie voor het uitvoeren van douanetoezicht op illegale activiteiten. En last but not least ondersteunt een attaché het Nederlandse en het Engelse bedrijfsleven bij vragen over douaneprocedures tussen Nederland en het VK.

Structurele douanevertegenwoordiging
“In mijn rol van liaison werk ik nauw samen met het personeel van de Nederlandse ambassade”, zegt Ligthart. “Tot 11 maart van dit jaar heb ik Londen met grote regelmaat bezocht, daarna was dat helaas niet meer mogelijk in verband met de coronacrisis. Op zichzelf levert het vergaderen met digitale middelen geen problemen op, maar de informatievoorziening via persoonlijke contacten is uiteraard wel makkelijker. Voor de langere termijn is deze situatie niet wenselijk. Een structurele douanevertegenwoordiging ter plekke wordt dan ook door alle betrokkenen als efficiënter en effectiever gezien.”

Veranderende relatie
Wat uiteraard ook meespeelt in de keuze voor een vaste attaché is dat er binnenkort veel verandert op het gebied van de douanesamenwerking met het VK. Ligthart: “De uitkomst van de onderhandelingen tussen de EU en het VK over de nieuwe relatie per 1 januari 2021 ligt nog niet vast. Het ontbreken van een handelsakkoord op die datum behoort nog altijd tot de mogelijkheden. Maar een aantal zaken is wel duidelijk. Op 31 december 2020 eindigt de Brexit-gerelateerde overgangsperiode en gaan we het VK als derde land behandelen. Tussen de EU en het VK komt een EU-buitengrens, en dat betekent dat bij het vervoer van goederen douaneformaliteiten moeten worden vervuld. Hierdoor zullen ook de handhavingstaken van de Douane op de goederenstromen van en naar het VK toenemen.”

Border Operating Model
Per 1 januari 2021 moeten ook in het VK douaneformaliteiten worden vervuld bij het vervoer van goederen tussen de EU en het VK. Medio juli 2020 heeft het Verenigd Koninkrijk een eerste document gepubliceerd, waarin de procedures voor import en export van goederen met de EU staan beschreven: het Border Operating Model (BOM). Dit is een raamwerkmodel, dat nog in ontwikkeling is. Het BOM geeft een eerste invulling aan de operationele uitwerking van de Britse douanewetgeving. Diverse douane-technische zaken zullen de komende maanden in het VK nog op detailniveau worden uitgewerkt. Samen met collega’s van het ministerie van Financiën is de Douane bezig met een uitgebreide analyse van het Border Operating Model, om de mogelijke impact op de eigen douaneprocessen, de logistieke processen en de processen van het bedrijfsleven in kaart te brengen.

Gefaseerde invoering
“Op dit moment roept de inrichting van het Britse grensmodel nog vragen op”, stelt Ligthart. “Regelmatig ontvangen we nieuwe informatie uit het VK over hoe men de douaneprocedures daar wil vormgeven. We weten inmiddels wel dat het VK van plan is om de nieuwe grensformaliteiten gefaseerd in te voeren. Dit houdt concreet in dat per 1 januari 2021 pas een deel van de benodigde douaneformaliteiten in het VK in werking treedt, dat een ander gedeelte per 1 april 2021 van kracht wordt en dat het complete pakket pas met ingang van 1 juli 2021 operationeel is. Bovendien moeten ondernemers die goederen exporteren naar en/of goederen importeren vanuit het VK er rekening mee houden dat zij gegevens elektronisch moeten aanleveren aan de Britse douaneautoriteiten. De hiervoor benodigde ICT-systemen zijn in het VK nog in ontwikkeling.”

Eén van de zaken die bijvoorbeeld per 1 januari 2021 nodig zijn om handel met het VK te kunnen drijven, is een Brits EORI-nummer (douane-identificatienummer). Ligthart: “Op dit moment is nog onduidelijk of Nederlandse ondernemers zelf zo’n Brits identificatienummer kunnen aanvragen, of dat alleen in het VK gevestigde bedrijven dat kunnen. In dat laatste geval zouden Nederlandse ondernemers zich in het VK moeten vestigen. Maar wat natuurlijk ook kan is dat Nederlandse ondernemers de aangiftes laten doen door hun Britse klanten die de goederen importeren, of door een douaneagent die in het VK is gevestigd. De beschikbaarheid van voldoende douaneagenten om de verwachte toename van de klantvraag op te kunnen vangen, is nog wel een aandachtspunt.”

Vinger aan de pols
“Voor zowel de douaneautoriteiten als de bracheorganisaties van het bedrijfsleven is het zaak om een vinger aan de pols te houden”, besluit Ligthart. “De Britse procedures voor import en export van goederen met de EU beïnvloeden immers de logistiek en het handelsverkeer met het VK. Als grote handelspartner van het VK heeft juist het Nederlands bedrijfsleven belang bij een soepel verloop van de logistieke processen.”

* Nederlandse douane-attachés zijn werkzaam in de Europese Unie (Brussel; Permanente Vertegenwoordiging), de Russische Federatie (Moskou), China (Beijing), Singapore en Brazilië (Brasilia).

 ** Half november werd bekend dat douanemedewerker Peter van Tienhoven deze functie gaat bekleden. Hij was eerder douane-attaché in Hongarije.

Informatie over Britse douaneprocedures en tarieven
Algemene informatie over het importeren van goederen vanuit de EU (of het exporteren van goederen naar het VK) is te raadplegen op de website van de Britse overheid: https://www.gov.uk/starting-to-import/importing-from-noneu-countries. Nederlandse uitleg over het exporteren van goederen buiten de EU is te vinden op Ondernemersplein.nl. Per 1 januari 2021 is het VK ook op belastinggebied (douanerechten, BTW) een niet-EU land. Kijk in de Trade Tariff database van het VK voor de meest actuele handels- en btw-tarieven en uitzonderingen per product. Nadere informatie over het aanvragen van een Brits EORI-nummer is te raadplegen op https://www.gov.uk/eori. Een overzicht van alle stappen die bedrijven kunnen zetten ter voorbereiding op de handel met het VK per 1 januari 2021, is te vinden in de Brexit Impact Scan.

Deel dit bericht